Somatyzacja, co to takiego i kto ją leczy?

Objawy psychiatryczne i psychologiczne w przebiegu chorób somatycznych (z ciała, organizmu) wykazano w chorobach tarczycy, zaburzeniach metabolicznych, endokrynologicznych , kardiologicznych, gastrologicznych, chirurgicznych i wielu innych. Istnieje również odwrotna zależność, gdzie zaburzenia psychiczne generują objawy somatyczne, które nazywamy objawami somatyzacyjnymi lub konwersyjnymi. Objawy te często komplikują diagnozę jaką prowadzi np. kardiolog czy gastrolog, ponieważ obejmują bardzo różne skargi pacjentów: od uczucia wzdęcia brzucha po silne ograniczone miejscowo bóle. Pacjenci z objawami somatyzacyjnymi lub konwersyjnymi potrzebują pomocy lekarskiej i niezależnie od tego, czy źródłem bólu jest stan somatyczny, czy stan psychiczny, bo pacjent wymaga podjęcia działań w celu usunięcia objawu. Kto zatem leczy somatyzację?

Pacjenci z zaburzeniami somatyzacyjnymi (somatoformicznymi) i konwersyjnymi często korzystają z pomocy lekarskiej w ramach podstawowej oraz specjalistycznej opieki zdrowotnej, niejednokrotnie przewlekle. Ponadto konsultują się u takich specjalistów jak kardiolog, chirurg czy gastrolog. Dopiero jako ostatni wybierany jest psychiatra.Potwierdzenie diagnozy zaburzenia somatyzacyjnego lub konwersyjnego może prowadzić do bagatelizowania innych chorób somatycznych przez lekarzy, dlatego szczególnie ważne wydaje się edukowanie personelu medycznego. Do psychiatry pacjent zwykle zgłasza się po wielu miesiącach cierpienia i licznych badaniach diagnostycznych, najczęściej z niepełnym wglądem w swój stan zdrowia, w trakcie rozpoczętych procesów diagnostycznych.
Psychiatra stwierdza istnienie zaburzenia somatyzacyjnego po serii badań wykluczających somatyczne podłoże zgłaszanych dolegliwości.

Jakie są najczęstsze objawy somatyzacyjne?

Objawy żołądkowo-jelitowe:ból brzucha, nudności, wzdęcia, niesmak w ustach, obłożenie języka, wymioty, odbijanie, luźne stolce, wydzielina z odbytu, przyspieszona lub zbyt wolna praca jelit

Objawy moczowo-płciowe: częste parcie na mocz, ból przy oddawaniu moczu, dyskomfort w sferach intymnych, skargi na niefizjologiczną wydzielinę z pochwy

Objawy wzbudzenia układu autonomicznego: silne lub nienaturalne bicie serca, wzmożona potliwość, zlewne poty, bladość, zaczerwienienie skóry, kserostomia (suchość w ustach), dyskomfort w jamie brzusznej

Objawy sercowo-naczyniowe: spłycenie oddechu, hiperwentylacja, duszność, ból i palenie w klatce piersiowej

Objawy skórne i bólowe: plamy i zmiany zabarwienia skóry, ból kończyn, rąk, stóp, stawów, drętwienia, świąd

Inne: nadmierna męczliwość, aerofagia (połykanie powietrza)

Kto powinien leczyć zaburzenia somatyzacyjne?
Analizując listę objawów aż trudno uwierzyć, że najwłaściwszym specjalistą do leczenia jest dobry psychiatra! Zaburzenia somatyzacyjnego nie wyleczy nawet dobry kardiolog, dobry gastrolog czy dobry chirurg! Przyczyna tego jest prosta, to "cierpi dusza, a ciało tylko prezentuje objawy".Tą "duszą" jest psychika Pacjenta, a tą z kolei zajmuje się psychiatra. Pamiętaj, że dzieci i młodzież powinien leczyć dobry psychiatra dziecięcy lub psycholog dziecięcy!

Zaburzenie somatyzacyjne charakteryzują się występowaniem kilku niespecyficznych objawów bez uchwytnej przyczyny organicznej, która wyjaśniałaby ich charakter oraz rozległość i nasilenie. Objawy często mają zmienny charakter i nasilenie, nie tworzą obrazu żadnej ze znanych chorób somatycznych. Osoby z zaburzeniami somatycznymi szczególnie często są poddawane konsultacjom i badaniom lekarskim również w szpitalu takim jak RTG, gastroskopia, kolonoskopia, USG Transrektalne, TRUS. Niemniej wielokrotne zapewnienia np. kardiologa czy gastrologa o braku somatycznej przyczyny dolegliwości są zwykle odrzucane przez rodzinę i samego pacjenta, dlatego dobry psychiatra to klucz do poprawy samopoczucia i ustąpienia objawów.

Nasilenie objawów może mieć charakter fluktuacyjny z okresami całkowitego ustąpienia, co nie daje podstaw do wykluczenia rozpoznania. Skupienie pacjenta na objawach i zgłaszanie ich opiekunom budzi niepokój i może być przyczyną przewlekłego stosowania leków, np. leków przeciwbólowych czy rozkurczowych. Objawy to najczęściej dolegliwości żołądkowo-jelitowe, sercowo-naczyniowe, moczowo-płciowe, skórne i bólowe. Do zaburzeń emocjonalnych pod postacią zaburzenia somatyzacyjnego mogą prowadzić nadmierne wymagania, kontrola czy stres społeczny.

Czy somatyzacja to symulowanie lub hipochondria?

Dobry psychiatra lub psychiatra dziecięcy odpowie jasno, że zaburzenie somatyzacyjne to nie symulacja czy hipochondria. Somatyzację od symulowania odróżnia brak kontroli nad objawami oraz nieświadomość problemu, który jest główną przyczyną dolegliwości. Pacjent może symulować chorobę, aby nie iść do pracy, ale może również nie mieć kontroli nad objawami, które są skutkiem np. konfliktów rodzinnych czy niepowodzeń zawodowych. W pierwszym przypadku jest to symulacja, w drugim somatyzacja. W przypadku objawów somatyzacyjnych uzyskanie "nagrody" pod postacią np. większej uwagi rodziców powoduje powstanie mechanizmu błędnego koła, w którym właśnie "nagroda" staje się głównym motorem zgłaszanych dolegliwości.
Jak leczy się zaburzenie somatyzacyjne?

Podstawą leczenia jest psychoterapia, która pomoże rozwiązać zawiłe mechanizmy psychologiczne prowadzące do niewłaściwego przeżywania stresu, lęku, smutku, który objawia się somatyzacją. Stosowanie leków rezerwuje się do szczególnie uciążliwych objawów i są to głównie doraźnie stosowane leki uspokajające. Preparaty ziołowe należy stosować z ostrożnością i najlepiej po konsultacji lekarskiej lub z farmaceutą. Psychiatra ostatecznie może zastosować leczenie farmakologiczne, które wspomoże psychoterapię. Leki, które działają na objawy somatyczne nie będąc jednocześnie lekami uspokajającymi to selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) umieszczone w grupie leków przeciwdepresyjnych, ale dobry psychiatra wie, że ich działanie jest znacznie szersze.

Pamiętaj!

Nie lecz się sam. Nie męcz się w samotności! Nie rezygnuj z diagnostyki u takich specjalistów jak kardiolog, gastrolog, chirurg. Nie zaniedbaj pełnej diagnostyki zleconej przez lekarza. Z wynikami badań i konsultacji możesz zgłosić się do dobrego psychiatry, który pomoże zażegnać objawy somatyzacji!

W MEDICO konsultują tylko doświadczeni specjaliści z łódzkich klinik! 

Zobacz więcej:

Umów wizytę!

Oferta!

 

Polub nas na facebook’u

g+